Lezing Wiebe Draijer

Ervaringen aan de keukentafel

Gedragsverandering, hoe pak je dat aan?
“Denk even terug aan vroeger, aan de keukentafel...” zegt Draijer. “We hebben allemaal onze kinderen met mes en vork leren eten. Hoe hebben we dat aangepakt?” Veranderprocessen zijn eigenlijk heel eenvoudig, wil hij hiermee zeggen. De theorie is vaak heel simpel. Al kan de praktijk behoorlijk lastig zijn...

Parallellen 
Wiebe Draijer is bestuursvoorzitter van de Rabobank, een bank die middenin een groot veranderproces zit. Draijer: “Een sector moet innoveren om te overleven. Dat geldt voor een bank, en dat geldt ook voor het onderwijs.” Hij vertelt dat hij heeft gezocht naar parallellen tussen de banksector en de onderwijssector. Dit was er eentje. 

Een sector moet innoveren om te overleven.

Rendement
“Hier staat een dankbare klant van het onderwijssysteem. Ik heb dat wat mij het dierbaarst is in uw handen gelegd, mijn kinderen...” vertelt hij. “Net zoals u op uw beurt het op één na dierbaarste in de handen van de bank hebt gelegd. In vol vertrouwen. Uiteindelijk gaat het over rendement, in beide gevallen. Dat is óók een overeenkomst. Al hoop ik dat het rendement dat u kan geven hoger is dan wij momenteel kunnen leveren.”

Nederland 2020
Een grapje. Met een ondertoon van ernst. Zoals ook de opmerking dat hij blij is een buffer te kunnen vormen tussen de voorzitter van de VO-raad die net aan het woord was, en de staatssecretaris die na hem aan het woord komt. Draijer vertelt dan over zijn bijdrage aan het initiatief Nederland 2020. Een van de uitkomsten van die brede inventarisatie naar de toekomstwensen van de Nederlander: heel erg goed onderwijs. “Hoe kunnen we een beweging op gang brengen om dat te bereiken? We willen een vitale en ondernemende samenleving. De generatie die dat moet gaan doen zit nu op school!”  

We willen een vitale en ondernemende samenleving. De generatie die dat moet gaan doen zit nu op school!

Pay It forward
Hij roept de zaal op om toch vooral naar een filmpje op Netflix te kijken. ‘Pay It Forward’. Een beweging om maatschappelijke verandering op gang te brengen die is begonnen door een Amerikaanse scholier. “Ik doe iets voor drie andere mensen. Iets dat ik kan en zij niet. Ik vraag niets terug, ik vraag of ze hetzelfde willen doen voor drie anderen. Dat is ‘Pay It Forward’. Een hele interessante filosofie.”

Draagvlak
Draijer heeft veel nagedacht over onderwijsvernieuwing, maar hij weerstaat de verleiding om van leer te trekken. Alhoewel... “Ik noem toch één ding: de leerkracht. Daar ligt de sleutel tot vernieuwing en verbetering van het onderwijs. Net zoals de sleutel tot vernieuwing van de bank ligt bij de individuele werknemer.” Daarna vertelt hij over het samenvoegen van 106 autonome banken tot één coöperatieve vereniging, de operatie waar de Rabobank nu inzit. “Dat lukt alleen als iedereen hetzelfde verhaal deelt, als er draagvlak is. In feite gaat het daarbij om een gedragsverandering.” Het gaat alleen lukken als iedere medewerker overtuigd is van de noodzaak van een gezamenlijk gedragen strategie.

Mes en vork
Zo komt Draijer op de vergelijking met de keukentafel. Ook daar gaat het om gedragsverandering, het aanleren van nieuw gedrag: het eten met mes en vork. Dat proces lukt alleen als er wordt voldaan aan vier voorwaarden. “Als eerste moet je uitleggen waarom het nodig is. Als tweede moet je zelf het goede voorbeeld geven. Als derde moet je een klein beetje prikkelen. Als je het doet krijg je een toetje! En ten slotte, als vierde, moet je trainen in een positieve begeleidende omgeving.”

Goede voorbeeld
Hij benadrukt het geven van het goede voorbeeld: “Het is bijna belangrijker wat je bij het koffieapparaat zegt dan wat je op het podium zegt...” Ook legt hij nadruk bij het mogelijk maken van experimenten. Ook in het onderwijs. “Die ruimte die nu bepleit wordt, meer tijd voor ontwikkeling bij de leraar, benut die deels tevens voor experimenten.”

Verbinding met missie
De uitdaging waar zowel de bank als het onderwijssysteem voor staan is groot. Draijer: “Het lukt alleen met een goede missie. De missie, de wil ons land beter te maken. Het succes van onze bank is het succes van Nederland. Zoals ook het succes van uw school het succes van uw omgeving is, van uw stad, uw streek. Mijn oproep aan u is dan ook: probeer de verbinding met uw missie uit te stralen.”

Vlammetje
Draijer sluit af met het verhaal van zijn jongste zoon, Floris. “Een timide jongen. Maar door de bevlogenheid van een leraar doet hij nu mee met een debatklas. Dat is een mooie ervaring aan mijn eigen keukentafel. Een leerling die het vlammetje gaat zien, dankzij uw werk. Dat is mijn hoop voor de toekomst, dat u dat kunt blijven doen!”

Richard Derks
Voeg toe aan selectie