Ik = de ander = ik

Freek de Jonge over zijn schooltijd
“Er is mij gevraagd deze dag humoristisch af te sluiten”, begint Freek de Jonge. “Dat is jammer. Ik had graag mijn inzichten over onderwijs met u gedeeld. Maar ja.” Maar Freek weet er wat op. Hij begint met een mop. Een echte mop. “Want een mop, daar kun je vaak wat van leren.”

Kroskikken
De mop gaat over het Achterhoekse gebruik van het ‘kroskikken’. Freek spint hem flink uit, deze mop. Hij gaat over motorrijders, over een jager, een boer en een geschoten eend. En de clou komt erop neer dat iemand hard in het kruis (‘kros’) van een ander schopt (‘kikt’). De mop is leuk, de zaal lacht hard. “Zo...”, zegt Freek. “Dat was het lachen. Nu de les.”

Bram Vermeulen
De toon wordt ernstig. Freek vertelt over zijn eigen schoolervaringen met meester Winkler – een ‘driller’ – en meester De Bruin – een leraar die tot vriend wordt. Dan maakt hij de overstap naar zijn ontmoeting met Bram Vermeulen. “Mijn leven was helemaal niets geworden als ik Bram niet had ontmoet.” En dan, vilein: “En het onderwijs heeft daar he-le-maal NIETS aan toegevoegd.” Daar zit je dan, als zaal vol onderwijsdeskundigen.

Waardevolle les
Met Bram had hij een routine, vlak voor ze opgingen voor een show. “Vertrouwen, discipline, concentratie.” Die drie dingen, zegt hij, zouden in het ideale geval aan ieder kind moeten worden geleerd. Of voorgedaan. “Zodat ieder mens, ieder kind, kan komen op een punt waar hij of zij de baas wordt over zichzelf.” Dan laat hij een plaatje zien. Een tekst die wat hem betreft in ieder klaslokaal moet worden opgehangen: ‘ik = de ander = ik’. “Dat is raar... Het kind dat naast je zit noemt zich ook ‘ik’. En dan ben jij plotseling ‘de ander’. Dat is een waardevolle les.”

Verhalen delen
Onderwijs is programmeren, zegt Freek. En om te kunnen programmeren moet je eerst formatteren. Dat doet je opvoeding, als het goed is. Het onderwijs kan daar aan bijdragen. “Stel een canon in van 25 verhalen. En herhaal die. Uit de Bijbel, de Koran, uit Roald Dahl voor mijn part. En blijf het herhalen. Dan heb je allemaal samen een coherent wereldbeeld dat je deelt.”

Weggegooid geld
Dan werpt Freek een vraag op. “Willen we levenslust of levenslast? Willen we voorzorg of nazorg?” Luister, zegt Freek, we geven per jaar een slordige 92 miljard uit aan de zorg. “Weggegooid geld is dat. Weet je wat we moeten doen? Dat moeten we overhevelen naar het onderwijs. Van nazorg naar voorzorg. Kijk, de gaskraan in Groningen gaat dicht. Dat was vandaag in het nieuws. Dat heb ik dus bereikt. Dit wordt mijn volgende project. Het geld van de zorg moet naar onderwijs!”

Richard Derks
Voeg toe aan selectie