Activation Talk

U bent geen schaap, stop u te gedragen als schaap!

Hoe ga je op school om met ‘3D-Smarts’?
Jef Staes heeft zijn eigen diploma al lang geleden verbrand. In zijn confronterende presentatie houdt hij zijn publiek doodleuk voor dat het voor 80% ‘schapen’ zijn. We hebben een probleem, in onze 2D-wereld van diploma’s en functiebeschrijvingen. Twittert u niet? Dan bent u eigenlijk, zonder het te beseffen, incompetent voor uw baan! Iedereen wakker? Iedereen wakker!

Awakening

We zitten middenin een enorme revolutie, betoogt Staes. Een informatie-explosie van ongekende omvang. Onze scholen en ons onderwijssysteem zijn daar niet op ingericht. Onze leerlingen zijn op dat gebied slimmer dan wij. “Om te kunnen overleven in deze nieuwe wereld –de 3D-wereld– moeten we dingen durven vernietigen. Ik ga een ‘awakening’ met u doen. Maar vooraf zeg ik u: als u het niet begrijpt, ligt dat niet aan mij. Ge moét akkoord gaan! Darwin zei het al. Als de wereld overstroomt, en ge kunt niet zwemmen... Wel, dan verdrinkt u!”

Creatieve vernietiging

Af en toe laat Staes een aanstekelijk lachje klinken. Bijvoorbeeld als hij stelt dat 80% van de mensen in de zaal eigenlijk niet geïnteresseerd is in échte vernieuwing. “Ze volgen de ontwikkelingen niet meer. Ze zien de mogelijkheden niet meer. Er is hier maar 20% die zegt ‘we gaan ervoor’. De rest is ballast!” Zijn pleidooi is erop gericht om die verhouding te veranderen. Aan het eind zal hij de zaal toevoegen: u bent geen schaap! En hij geeft ons bovendien wat tips om –ook op school– wat zaken te veranderen. Let vooral op de 3D-Smarts. De mensen die creëren door te vernietigen. De ‘disruptive one’s’. Hij speelt een discussie na die de luisteraars bekend in de oren zal klinken: ‘juf, kan het een beetje sneller? Nee, dat staat niet in het leerplan.’ Staes: “Op onze scholen krijg je een diploma voor je talent voor blokken. Niet voor passie in je échte talent! In dat waar je goed in bent, in dat wat je gelukkig maakt.”

Mekkeren

Dan maakt hij de overstap naar de arbeidsmarkt. Daar is hetzelfde aan de gang. “In 2D-organisaties krijg je een 2D-functioneringsgesprek. En een 2D-functieprofiel. Ja, ze willen niet dat je slimmer wordt dan je manager. Als je mensen in een omheining plaatst, wat krijg je dan? Schapen! En wat doen schapen? Mekkeren. Dat zijn de mensen die bij de vakbond gaan. En zo gaan we allemaal op weg naar ons pensioen.” Staes merkt op dat we een hele generatie verloren zijn. We moeten als de donder innoveren. Maar: “Hoe kun je een 3D-leeromgeving bouwen als je zelf 2D denkt?”

Passie en talent

Anders denken houdt onder meer in: “Begin nou eens met leerkrachten in te zetten op gebieden waar ze passie en talent voor hebben. Niet waar ze het papiertje voor hebben.” Hij toont een 3D-Smartcard. “Echt leren kan alleen als je in de groove zit met je talent.” Een les die opgaat voor zowel de leerkracht als de leerling. Maar, zegt hij erbij: “Passie komt van lijden. Van afzien. Vergeet dat niet. Je hebt weinig aan ‘talent’ of ‘passie’ als je niet ook keihard wil leren. Bijleren. Blijven leren. Ik ben 59, maar ik leer elke dag nieuwe dingen.” Hij tovert de zaal een rekensom voor: talent + passie + informatie + actie. “Kijk. Als je die optelt, dán word je competent!”

Slimme kinderen

Staes roept op tot een reddingsactie. “Heel veel mensen met een fantastisch diploma zijn vandaag incompetent aan het worden, ze worden links en rechts ingehaald door de gevolgen van de informatie-explosie. We moeten de moed hebben om daar iets mee te doen. De moed om iets nieuws te starten. Creative destruction!” Hij geeft alvast drie tips. “Op één: stoppen met diploma’s uitdelen! Op twéé: stoppen met functieomschrijvingen! Op drie: stoppen met de pensioenleeftijd! Vergeet het diploma, ik wil slimme kinderen!”

Competence-playlist

Maar ja, hoe krijgen we dat, slimme kinderen? En zou jij je laten opereren door een chirurg zonder diploma? Jawel, zegt Staes. “Het gaat niet om dat diploma, het gaat om de competenties van die chirurg. Ik wil eerst zijn competence-playlist zien!” Zo zouden we ook onze kinderen kunnen opleiden, door ze te laten werken aan de competence-playlist van hun talenten. “Als ze die afspelen, daar krijgen ze dopamine van, dat zorgt voor een geluksgevoel. Dát is waar het om gaat: doen waar je gelukkig van wordt.” En hoe weten we dan zonder dat diploma of iemand ook echt goed is? “Door te kijken naar social validation. Ik heb geen diploma voor het geven van lezingen, maar ik word steeds gevraagd!”

Een van de laatste beelden die Jef Staes laat zien is een dia met een klif. “Kijk, dat is ons pensioen. Daar duwen ze ons van af.” Ernaast staat het beeld van een glooiend duinlandschap. “Zo zou het moeten zijn. Iedere duintop een competentie. De een komt, de ander gaat. We blijven ons altijd interesseren voor iets nieuws. We blijven doorleren!”

Richard Derks
Voeg toe aan selectie